سی ام سی ( کربوکسی متیل سلولز ) چیست؟

صفحه اصلی / سی ام سی ( کربوکسی متیل سلولز ) چیست؟

سی ام سی (کربوکسی متیل سلولز )

سی ام سی  یا صمغ سلولز، یک اتر سلولزی است که در آب انحلال پذیر بوده و در صنایع بسیاری کاربرد دارد. صمغ کربوکسی متیل سلولز (سی ام سی ) یکی از پرکاربردترین هیدروکلوئید ها است که با اهداف گوناگونی استفاده می شود.

اسامی دیگر سی ام سی:

سلولز گام  Celloluse Gum

صمغ سلولز

سی ام سی CMC

سدیم کربوکسی متیل سلولز   Na carboxymethyl cellulose

نمک سدیم کربوکسی متیل سلولز

Na CMC

ثعلب

نام ثعلب بصورت سنتی روی سی ام سی باقی مانده و پایه علمی ندارد. در مقاله ای دیگر در مورد ثعلب توضیحات کامل تری ارائه کرده ایم.)

Enumber: E466

سی ام سی از چه چیزی ساخته شده؟

ماده اصلی و پر اهمیت در تولید سی ام سی، سلولز است.

شیوه تولید این ماده را در ادامه توضیح خواهیم داد.

 

 

 

 

شیوه تولید کربوکسی متیل سلولز CMC:

همانطور که از نام این ماده پیداست، یکی از مشتقات سلولز است و ریشه و خانواده اش بر می گردد به سلولز. حال اینکه این مسیر چگونه طی شده است و سی ام سی چگونه از سلولز ساخته شده را سعی می کنیم بصورت مختصر بیان کنیم:

سلولز یک پلیمر طبیعی است و بر اساس برخی منابع، سلولز بیشترین سهم از کل سلولزهای طبیعی کره خاکی را از آن خود کرده. درخت ها و جنگل ها منابع اصلی سلولز محسوب می شوند.

البته این توضیحات این معنی نیست که برای تولید کربوکسی متیل سلولز چوب را داخل راکتور می ریزند تا با آن سی ام سی تولید کنند.

برای تولید سی ام سی از سلولز با خلوص ۹۹ درصد را استفاده می کنند که این خالص سازی معمولا در خطوط مجزا صورت می گیرد.

بعد از اینکه سلولز خالص تهیه شد، این سلولز وارد واکنش اصلی تولید CMC می شود.

در مرحله اول سلولز با سدیم هیدروکساید وارد واکنش می شود و طی این فرآیند گرمازا، سلولز که حالا دیگر بصورت یک خمیر قلیایی درآمده است، آماده مرحله بعدی یعنی مرحله استخلاف پذیری می شود.

در مرحله طی واکنش با مونو کلرو استیک اسید، نمک کربوکسی متیل سلولز تولید می شود. در این مرحله عامل کربوکسی متیل ( -ch2-cooh) به زنجیر پلیمری سلولز متصل می شود. این استخلاف موجب می شود، سلولز که تا قبل از این در آب حل نمیشد، حالا با داشتن استخلاف کربوکسی متیل قابلیت انحلال پذیری در آب را داشته باشد.

از اینجا به بعد سلولز که خاصیت حل شوندگی در آب نداشت، تبدیل به کربوکسی متیل سلولز  می شود که  امکان انحلال در آب را دارد. البته بسته به شرایط تولید و نوع مواد اولیه انواع مختلفی از کربوکسی متیل سلولز تولید می شود که می تواند خواص منحصر به فرد و متفاوتی داشته باشند.

ویژگی های سی ام سی چیست؟

این صمغ سلولزی دارای ویژگی ها و خواص متفاوتی می باشد که  به اختصار می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

تنظیم ویسکوزیته (گرانروی)

بهبود بافت در صنایع غذایی

روان ساز

پایدار کننده

نگهدارنده رطوبت

وجود همین خاصیت های متفاوت باعث شده که کربوکسی متیل سلولز ( CMC ) یکی از پرمصرف ترین صمغ ها برشمرده شود.

البته توجه به این نکته ضروری است که، بسته به  اینکه ما در چه صنعتی و برای چه کاربردی از این صمغ استفاده میکنیم، باید در انتخاب گرید مناسب برای کربوکسی متیل سلولز دقت کنیم. بطور مثال آنچه که در صنعت کاشی و سرامیک استفاده می شود با آنچه که در تولید رنگ و رزین استفاده می شود کاملا متفاوت است و استفاده اشتباه این دو نوع بجای یکدیگر نه تنها کمکی در راستای بهبود وضعیت موجود نمیکند، که حتی می تواند مشکل ساز نیز باش

کاربرد های غذایی کربوکسی متیل سلولز ( سی ام سی غذایی ) :

صنایع لبنی

بستنی

کیک و کلوچه

شیرینی و شکلات

انواع سس

درسینگ  Dressing

آبمیوه و نوشیدنی ها

قنادی

فوندانت

کاربردهای صنعتی کربوکسی متیل سلولز (سی ام سی صنعتی):

رنگ و رزین

انواع چسب

حفاری

صنایع پتروشیمی

صنعت رنگ و رزین

انواع چسب

صنعت چاپ و بسته بندی

صنعت کاغذ و مقوا

نساجی

تفاوت سی ام سی صنعتی و غذایی در چیست؟

قیمت سی ام سی چگونه تعیین می شود؟

چند مورد در تعیین قیمت سی ام سی تاثیر جدی دارند که با توجه به آنها می توان محدوده قیمت را تشخیص داد:

  • درصد خلوص: سی ام سی خوراکی خلوص ۹۹ و ۹۹/۵ درصد دارند (بسته به استانداردهای متفاوت یکی از این دو مورد تایید است) ، در صورتیکه در سی ام سی های صنعتی خلوص سی ام سی می تواند متفاوت باشد. از ۳۰ درصد خلوص تا ۹۹ درصد.

در سی ام سی هایی که با مواد اولیه با کیفیت ساخته شده و همچنین فرآیند تولید در خطوط تولید با تکنولوژی بالا صورت پذیرفته، ناخالصی موجود در سی ام سی فقط نمک سدیم هیدروکسید است که در واکنش جانبی (by product ) به وجود امده. این نمک نیز می تواند در فرآیند خالص سازی از CMC جداسازی شده و خلوص سی ام سی را بالا برد.

اما  سی ام سی هایی که کیفیت مواد اولیه  انها پایین بوده و خود مواد اولیه دارای ناخالصی باشد، درصد خلوص CMC را نیز تحت تاثیر قرار می دهد و همین موضوع موجب می شود امکان خالص سازی از سیستم گرفته شود. ( در مقاله  ای دیگر این موضوع را  بسط خواهیم داد)

  • ویسکوزیته CMC
  • درجه  استخلاف

علاوه بر موارد مذکور، نکات دیگری نیز بر تعیین قیمت سی ام سی تاثیر دارند. از جمله:

  • میزان مقاومت در برابر شرایط اسیدی
  • کیفیت بسته بندی
  • طول زنجیر پلیمری
  • نوع مواد اولیه به کار رفته (بخصوص سلولز)
  • و ….

تاریخ مصرف سی ام سی

در مورد سی ام سی غذایی بسته به استاندارد های مختلف ، تاریخ مصرف متفاوت است. اما نکته حائز اهمیت در این مورد شیوه نگهداری است.

شیوه نگهداری سی ام سی

برای نگهداری سی ام سی ( در انبار ) باید به به موارد زیر توجه کرد:

رطوبت به CMC نرسد، زیر نور افتاب نباشد و ترجیحا تا حد امکان در معرض اکسیژن (هوا) قرار نگیرد.

سی ام سی
سی ام سی

تاریخ مصرف سی ام سی

در مورد سی ام سی غذایی بسته به استاندارد های مختلف ، تاریخ مصرف متفاوت است. اما نکته حائز اهمیت در این مورد شیوه نگهداری است.

مقالات دیگر در مورد سی ام سی ( کربوکسی متیل سلولز )

سی ام سی غذایی

.

سی ام سی صنعتی

.

چه نوع سی ام سی برای کاربرد ما مناسب است؟ ( راهنمای انتخاب سی ام سی )

.

ثعلب چیست؟

.

راهنمای انحلال کربوکسی متیل سلولز

.

شیوه سنجش ویسکوزیته سی ام سی و سایر هیدروکلوئیدها